است . حال برگرديم به ذات الرّيه . اگر مادهء ورم ذات الرّيه از جنس مادهء باد سرخ است ، از اين نشانه‌ها شناخته مىشود : الف - نفس‌تنگى . ب - احساس سنگينى در سينه كمتر است ، ليكن التهاب به حدّ نهايت مىرسد و بسيار شديد است . اگر ورم ذات الرّيه چركين شود ، نشانه‌هايش تقريبا همان نشانه‌هاى ذات الجنب است در وقتىكه ورم مايهء ذات الجنب چركين مىشود ، كه در آن حالت : 1 - تب هست و كاهش نمىيابد . 2 - درد همچنان موجود است . 3 - از اثر تف كردن ماده ، يا بول غليظ داراى ته‌نشين ، يا مدفوع ، بيمارى چندان كاهشى نمىيابد كه به حساب آيد . اگر ديدى كه بيمار باوجود اين نشانيها باز نيرومند و سرحال و سالم به نظر مىآيد ، بدان كه ورم به چرك كردن رسيده يا تبديل به خراج شده است ؛ و خراج در بالاييها يا پايينيها باشد فرقى نمىكند و اين برحسب علامتهاى بيمارى ذات الجنب - كه ذكر شده‌اند - بايد قياس شود . اگر باوجود علامتهاى فوق الذكر ، بيمار نيرويى ندارد ، توقع داشته باش كه بميرد . هرگاه بيمار ذات الرّيه تف كردهء شيرين‌مزه را بيرون داد ، بدان كه ورم چرك كرده است . اگر ورم چرك كرده در مدّت چهل روز پاكسازى شد ، چه خوب و گرنه بيمارى به درازا مىكشد . اگر بيمارى ذات الرّيه به درازا كشيد پيامدهاى زير را دارد : 1 - نيروى غذا دهنده ناتوان مىشود و پاها برانگيخته خواهند شد . 2 - شايد دست و پا باهم به هيجان بيايند . 3 - اگر مادهء ورم چرك كرده در ذات الرّيه به سوى آبدان گرايش يابد ، اميد بهبود مىرود . فصل پنجم ورم سخت در ريه گاهى ورمى سخت در ريه پيدا مىشود ، نشانى چنين ورمى از اين قرار است : 1 - نفس‌تنگى كه روز به روز بيشتر شدّت يابد . 2 - احساس سنگينى مىشود . 3 - تف كردنى كمتر است . 4 - سرفه بسيار خشك است و پياپى آيد ، و شايد گاه‌گاهى سبك‌تر شود . 5 - حرارت در سينه كم احساس مىشود .